White Hart Lane

Historia i budowa

White Hart Lane powstał, gdy Tottenham Hotspur przeniósł się z Northumberland Park. Popularność meczów rosła tak szybko, że dotychczasowy teren stał się za mały. Klub znalazł działkę za pubem White Hart przy Tottenham High Road, na terenie dawnej szkółki ogrodniczej prowadzonej wcześniej przez George’a Beckwitha.

Pierwsze wydarzenie na nowym terenie odbyło się 7 sierpnia 1899 roku i miało charakter klubowego turnieju wojskowo-sportowego. Oficjalnym otwarciem piłkarskim był mecz z Notts County 4 września 1899 roku. Tottenham wygrał 4:1 przy około 5 tysiącach widzów. Kilka dni później rozegrano pierwszy mecz o stawkę: zwycięstwo 1:0 z Queens Park Rangers w Southern League.

W pierwszych latach stadion szybko się rozwijał. Początkowo korzystano z przeniesionych, mobilnych trybun z poprzedniego obiektu, ale już po kilku sezonach White Hart Lane miał główną trybunę, zadaszone miejsca dla tysięcy widzów i pojemność rzędu kilkudziesięciu tysięcy. W 1905 roku Tottenham zebrał środki na zakup własności gruntu i dalszy rozwój stadionu.

Po wejściu Tottenhamu do Football League przygotowano większą przebudowę. Archibald Leitch zaprojektował nową główną trybunę, otwartą w 1909 roku przy okazji meczu z Manchesterem United. W tym samym okresie na stadionie pojawił się miedziany kogut z piłką, jeden z najważniejszych symboli Tottenhamu.

W latach 20. i 30. White Hart Lane osiągnął największą historyczną skalę. Po rozbudowie East Stand w 1934 roku pojemność stadionu zbliżała się do 80 tysięcy. W późniejszych dekadach zmieniały się przepisy bezpieczeństwa, standardy miejsc siedzących i oczekiwania wobec stadionów, co stopniowo obniżało pojemność, ale wzmacniało funkcję stadionu jako zwartego, klubowego domu Spurs.

Ostatni mecz Tottenhamu na White Hart Lane odbył się 14 maja 2017 roku. Spurs pokonali Manchester United 2:1, kończąc 118 lat historii stadionu. Następnego dnia klub formalnie przekazał obiekt firmie Mace do rozbiórki. Tottenham przeniósł się tymczasowo na Wembley, a w 2019 roku wrócił do N17 na nowy Tottenham Hotspur Stadium.

Architektura

White Hart Lane był klasycznym angielskim stadionem klubowym rozwijanym etapami. Nie powstał jako jedna spójna arena, lecz jako obiekt stopniowo powiększany, przebudowywany i dostosowywany do nowych realiów futbolu. Jego cztery główne strony były kojarzone z ulicami i trybunami: West Stand od Tottenham High Road, East Stand od Worcester Avenue, North Stand przy Paxton Road i South Stand przy Park Lane.

Wczesne konstrukcje miały charakter typowy dla początku XX wieku: trybuny z miejscami siedzącymi, paddocki, tarasy stojące i zadaszenia rozwijane wraz z frekwencją. Archibald Leitch odegrał ważną rolę przy projektowaniu kluczowych trybun i nadał stadionowi cechy znane z wielu brytyjskich obiektów tej epoki.

Jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów stadionu był kogut z piłką, umieszczany na dachu trybuny. Symbol Tottenhamu nie był wyłącznie dekoracją architektoniczną; stał się znakiem tożsamości klubu i jednym z motywów przeniesionych do nowej ery stadionowej.

Po wojnie stadion modernizowano stopniowo. W 1953 roku wprowadzono floodlights, później montowano kolejne systemy oświetlenia, przebudowywano trybuny, uzupełniano miejsca siedzące i dostosowywano obiekt do transmisji oraz nowych wymogów bezpieczeństwa. W latach 90. White Hart Lane stał się stadionem w pełni siedzącym.

W końcowej, pełnej konfiguracji stadion miał nieco ponad 36 tysięcy miejsc. W ostatnim sezonie, 2016/17, część północno-wschodniego narożnika została usunięta, aby umożliwić kontynuację budowy nowego stadionu w ramach Northumberland Development Project. To ograniczyło pojemność i sprawiło, że europejskie mecze Tottenham rozgrywał na Wembley.

Atmosfera i kibice

Atmosfera White Hart Lane wynikała z bliskości trybun, lokalizacji w gęstej zabudowie Tottenhamu i ponad stuletniej ciągłości użytkowania przez jeden klub. Stadion był częścią dzielnicy, a nie oddzielonym kompleksem eventowym. Kibice wchodzili na mecze przez ulice i przejścia, które przez pokolenia tworzyły rytuał dnia meczowego w N17.

Dla kibiców Tottenhamu stadion był po prostu „The Lane”. To określenie niosło więcej niż nazwę miejsca: oznaczało wspomnienia rodzinne, wielkie europejskie wieczory, północnolondyńskie derby, lata sukcesów i okresy rozczarowań. White Hart Lane było emocjonalnym punktem odniesienia nawet wtedy, gdy klub planował już nowoczesny stadion.

Najsilniejsze skojarzenia atmosferyczne dotyczyły Park Lane, Paxton Road i East Stand. Każda część stadionu miała własny charakter, a położenie trybun blisko boiska sprawiało, że doping mógł być odczuwalny bezpośrednio przez piłkarzy i rywali. W porównaniu z większymi stadionami narodowymi White Hart Lane było mniejsze, ale bardziej klubowe i intensywne.

Ostatni sezon na stadionie miał szczególny wymiar. Tottenham zakończył ligowe granie na White Hart Lane bez porażki u siebie w sezonie 2016/17, a finałowy mecz z Manchesterem United stał się pożegnaniem całej epoki. Klub opisywał to wydarzenie jako „The Lane The Finale”, a dla wielu kibiców był to moment zamknięcia rodzinnej historii miejsca.

Nowy Tottenham Hotspur Stadium przejął część dziedzictwa White Hart Lane, ale nie zastąpił go w sensie historycznym. Pamięć „The Lane” pozostaje osobnym rozdziałem: stadionem bardziej ciasnym, mniej nowoczesnym, lecz dla wielu kibiców wyjątkowo autentycznym.

Wielkie mecze i wydarzenia

Pierwszym wielkim punktem odniesienia był mecz otwarcia z Notts County 4 września 1899 roku. Tottenham wygrał 4:1, a White Hart Lane rozpoczął swoją historię jako nowy dom klubu po przeprowadzce z Northumberland Park.

W 1935 roku stadion gościł mecz Anglia – Niemcy, wygrany przez Anglię 3:0. Spotkanie miało duży ciężar historyczny, ponieważ odbyło się w okresie narastających napięć politycznych w Europie i jest dziś opisywane również przez pryzmat obecności symboliki nazistowskiej na stadionie.

White Hart Lane był jedną z aren piłkarskich igrzysk olimpijskich Londyn 1948. Nie był głównym stadionem turnieju, ale jego obecność w programie olimpijskim pokazuje, że obiekt miał znaczenie wykraczające poza codzienne mecze Tottenhamu.

W klubowej historii najważniejszym europejskim wydarzeniem był rewanż finału Pucharu UEFA 1972. Tottenham zremisował z Wolverhampton Wanderers 1:1 na White Hart Lane i wygrał dwumecz 3:2, zdobywając pierwszy w historii Puchar UEFA. To jeden z najważniejszych meczów rozegranych na tym stadionie.

Drugim wielkim europejskim finałem był rewanż Pucharu UEFA 1984 z Anderlechtem. Tottenham zremisował 1:1, a po dwumeczu zakończonym wynikiem 2:2 wygrał w rzutach karnych 4:3. White Hart Lane było wtedy sceną jednego z najbardziej dramatycznych wieczorów europejskich w historii Spurs.

Ostatnim wydarzeniem stadionu był mecz Tottenham Hotspur – Manchester United 14 maja 2017 roku. Spurs wygrali 2:1 po golach Victora Wanyamy i Harry’ego Kane’a, a Wayne Rooney zdobył ostatnią bramkę rywala na stadionie. Był to 2 533. i ostatni oficjalny mecz Tottenhamu na White Hart Lane.

Rekordy frekwencji

Najwyższa potwierdzona frekwencja na White Hart Lane wynosiła 75 038 widzów. Rekord ustanowiono 5 marca 1938 roku podczas meczu FA Cup Tottenham Hotspur – Sunderland. Sunderland wygrał 1:0.

Ten rekord pochodzi z epoki stadionów z dużymi tarasami stojącymi i nie może być porównywany wprost z końcową pojemnością stadionu. Po kolejnych regulacjach bezpieczeństwa i przejściu na model w pełni siedzący White Hart Lane miało nieco ponad 36 tysięcy miejsc w pełnej konfiguracji.

Najwyższa ligowa frekwencja Tottenhamu na White Hart Lane wynosiła 70 882 widzów. Klub wskazuje ją przy meczu z Manchesterem United rozegranym 22 września 1951 roku. To pokazuje, jak duże tłumy stadion przyciągał w okresie powojennym.

W końcowych latach White Hart Lane działało w zupełnie innych realiach. Przed ostatnią fazą projektu nowego stadionu klub podawał pełną pojemność na poziomie około 36 310 miejsc, a w sezonie 2016/17 pojemność została dodatkowo ograniczona przez prace przy północno-wschodnim narożniku.

Przebudowy

Pierwsze rozbudowy nastąpiły już po kilku latach od otwarcia. W ciągu pięciu lat stadion miał główną trybunę, zadaszone miejsca dla około 12 tysięcy widzów i ogólną pojemność około 32 tysięcy. W 1905 roku klub rozpoczął proces zakupu gruntu, aby uniezależnić rozwój stadionu od warunków dzierżawy.

W 1909 roku otwarto nową główną trybunę zaprojektowaną przez Archibalda Leitcha. Trybuna mieściła ponad 5 tysięcy miejsc siedzących i paddock przed nią. W tym okresie rozbudowywano także East Stand, a stadion zaczął być coraz częściej nazywany White Hart Lane.

Kolejny duży etap nastąpił po zdobyciu FA Cup w 1921 roku. Dochody z sukcesu pucharowego przeznaczono na rozwój stadionu, w tym split-level covered terrace przy Paxton Road. Następnie rozbudowano Park Lane. W latach 30. ukończono rozwój East Stand, a pojemność stadionu zbliżyła się do 80 tysięcy.

Po II wojnie światowej stadion modernizowano funkcjonalnie. Wprowadzono oświetlenie, przebudowywano dachy, instalowano nowe pylony i uzupełniano miejsca siedzące. W 1980 roku rozebrano stary West Stand, a nową konstrukcję otwarto w 1982 roku podczas meczu z Wolverhampton Wanderers.

Lata 90. przyniosły przejście do stadionu w pełni siedzącego. Przebudowywano South Stand, North Stand i układ miejsc, a pojemność ustabilizowała się na poziomie nieco ponad 36 tysięcy. W 2006 roku drobne zmiany konfiguracji siedzeń zwiększyły ją do około 36 310.

Ostatnia faza nie była już przebudową w klasycznym sensie, lecz początkiem zastąpienia stadionu. W 2016 roku usunięto północno-wschodni narożnik, aby kontynuować budowę nowej areny. Po ostatnim meczu w maju 2017 roku stadion przekazano wykonawcy do deconstruction, a Tottenham grał tymczasowo na Wembley do czasu otwarcia nowego obiektu w 2019 roku.