Anfield

Historia i budowa

Anfield powstał w 1884 roku jako boisko używane przez Everton FC. W pierwszych latach nie był jeszcze stadionem Liverpoolu, ponieważ Liverpool FC nie istniał. Teren był związany z Johnem Houldingiem, lokalnym działaczem i późniejszym założycielem Liverpool FC.

Punktem zwrotnym był konflikt między Houldingiem a władzami Evertonu. Everton opuścił Anfield w 1892 roku i przeniósł się na Goodison Park. Houlding został z obiektem bez drużyny, dlatego powołano nowy klub: Liverpool Football Club and Athletic Grounds Limited. Liverpool FC został formalnie utworzony 3 czerwca 1892 roku.

Pierwsze lata Liverpoolu na Anfield ukształtowały wyjątkową relację klubu ze stadionem. W przeciwieństwie do wielu obiektów zbudowanych później specjalnie dla istniejących klubów, Anfield najpierw było boiskiem, a dopiero potem stało się trwałym domem nowego zespołu. To jedna z najważniejszych cech historycznych stadionu.

W 1906 roku, po przebudowie prowadzonej z udziałem Archibalda Leitcha, powstała trybuna przy Walton Breck Road, później znana jako Spion Kop. Nazwa nawiązywała do bitwy pod Spion Kop w czasie II wojny burskiej i została utrwalona przez lokalną prasę. Z czasem The Kop stał się najbardziej rozpoznawalnym miejscem Anfield.

Stadion rozwijał się razem z klubem. Kolejne dekady przynosiły dobudowy, zadaszenia, wymianę tarasów stojących na miejsca siedzące, dostosowania bezpieczeństwa oraz dwie duże współczesne rozbudowy: Main Stand w 2016 roku i Anfield Road Stand w latach 2021–2024.

Architektura

Anfield zachowuje tradycyjny, angielski układ czterech trybun: Main Stand, The Kop, Sir Kenny Dalglish Stand i Anfield Road Stand. To ważna cecha stadionu, bo najnowsze rozbudowy nie zmieniły go w jednolitą, zamkniętą arenę, lecz zachowały czytelny podział na odrębne trybuny.

The Kop jest trybuną za bramką od strony Walton Breck Road i pozostaje symbolem stadionu. Historycznie funkcjonował jako duży taras stojący, a po zmianach bezpieczeństwa w angielskim futbolu został przekształcony w trybunę siedzącą. Współcześnie zachowuje jednopierścieniowy charakter, który wzmacnia poczucie zwartej, wspólnej reakcji kibiców.

Main Stand po rozbudowie zakończonej w 2016 roku stała się największą trybuną stadionu. Charakterystycznym elementem tej części obiektu jest widoczna z daleka stalowa konstrukcja dachu. Modernizacja dodała około 8 500 miejsc i podniosła pojemność stadionu do 54 074 miejsc.

Anfield Road Stand została rozbudowana w najnowszym etapie, rozpoczętym w 2021 roku. Projekt dodał około 7 000 miejsc i zwiększył pojemność Anfield do 61 276. Współczesna wersja trybuny łączy zachowany dolny poziom z nowym górnym poziomem, poprawionymi ciągami komunikacyjnymi, strefami hospitality i udogodnieniami dostępności.

Po modernizacji stadion pozostaje obiektem w pełni siedzącym, ale zawiera także sektory z rail seating, czyli krzesełkami z barierkami umożliwiającymi bezpieczniejsze stanie w wyznaczonych momentach meczu. To rozwiązanie wpisuje Anfield w szerszą zmianę angielskich stadionów, które próbują łączyć wymogi bezpieczeństwa z tradycją intensywnego dopingu.

Atmosfera i kibice

Atmosfera Anfield jest związana przede wszystkim z The Kop. To tam przez dekady koncentrował się najbardziej rozpoznawalny doping Liverpoolu, transparenty i rytuały meczowe. Znaczenie tej trybuny wykracza poza architekturę: The Kop stał się częścią języka kibicowskiego i symbolem tożsamości klubu.

Jednym z najbardziej znanych elementów stadionu jest znak „This Is Anfield” w tunelu prowadzącym na boisko. W klubowej narracji jego współczesną rolę wiąże się z Billem Shanklym, który traktował go jako psychologiczny symbol siły gospodarzy i historii miejsca.

Przedmeczowe wykonanie „You’ll Never Walk Alone” jest jednym z najważniejszych rytuałów Anfield. W profilu stadionu wystarczy wskazać jego funkcję, bez przytaczania tekstu utworu: wspólny śpiew buduje poczucie uczestnictwa i nadaje meczom Liverpoolu charakter wykraczający poza zwykłą oprawę sportową.

Anfield szczególnie mocno kojarzy się z meczami europejskimi. W tych spotkaniach narracja o stadionie jako miejscu presji, powrotów i późnych zwrotów akcji wraca najczęściej. Nie oznacza to, że każdy mecz na Anfield ma taki sam ładunek emocjonalny, ale historycznie stadion wielokrotnie stawał się sceną wydarzeń, które wzmacniały jego reputację.

Ważnym elementem pamięci stadionu jest Hillsborough Memorial przy Anfield. Upamiętnia ofiary tragedii z 15 kwietnia 1989 roku i przypomina, że kultura stadionowa Liverpoolu obejmuje nie tylko doping, ale też pamięć, solidarność i relację z rodzinami kibiców.

Wielkie mecze i wydarzenia

Jednym z najważniejszych wczesnych wydarzeń w historii stadionu był okres, gdy Anfield służył Evertonowi. Everton zdobył mistrzostwo Anglii w 1891 roku, jeszcze przed przeprowadzką na Goodison Park. Ten fakt pokazuje, że stadion miał znaczenie w futbolu Merseyside zanim powstał Liverpool FC.

W historii Liverpoolu szczególne miejsce zajmuje mecz z Olympiakosem w Lidze Mistrzów 8 grudnia 2004 roku. Liverpool wygrał 3:1, a późny gol Stevena Gerrarda zapewnił awans z grupy. Spotkanie jest często traktowane jako jeden z punktów zwrotnych sezonu zakończonego triumfem w Stambule.

3 maja 2005 roku Anfield było sceną półfinału Ligi Mistrzów z Chelsea. Liverpool wygrał 1:0 po golu Luisa Garcíi i awansował do finału, który później wygrał z AC Milan. Mecz utrwalił reputację stadionu jako miejsca wyjątkowo intensywnych europejskich wieczorów.

7 maja 2019 roku Liverpool pokonał Barcelonę 4:0 w rewanżowym półfinale Ligi Mistrzów. Po porażce 0:3 w pierwszym meczu w Hiszpanii drużyna odwróciła losy dwumeczu i awansowała do finału. To jedno z najbardziej rozpoznawalnych spotkań w najnowszej historii Anfield.

Anfield gościł także mecze UEFA EURO 1996. Najważniejszym z nich był ćwierćfinał Francja – Holandia, rozegrany 22 czerwca 1996 roku. Stadion pełnił wtedy funkcję areny turnieju reprezentacyjnego, co uzupełnia jego klubową historię.

Poza piłką nożną Anfield jest wykorzystywany również do dużych wydarzeń muzycznych i komercyjnych. Klub zabiegał o możliwość organizowania koncertów i wydarzeń masowych, a współczesna rozbudowa stadionu wzmacnia jego rolę jako obiektu pracującego także poza dniami meczowymi.

Rekordy frekwencji

Najwyższa potwierdzona frekwencja na Anfield wynosi 61 905 widzów. Rekord ustanowiono 2 lutego 1952 roku podczas meczu Liverpoolu z Wolverhampton Wanderers w Pucharze Anglii. Spotkanie zakończyło się zwycięstwem Liverpoolu 2:1.

Ten rekord pochodzi z epoki innej organizacji stadionów, gdy duże części widowni korzystały z miejsc stojących. Nie należy porównywać go wprost z aktualną pojemnością 61 276 miejsc, ponieważ współczesny stadion funkcjonuje jako obiekt z miejscami siedzącymi, kontrolą dostępu i innymi standardami bezpieczeństwa.

Po rozbudowie Anfield Road Stand klub odnotował nowe rekordy ligowej frekwencji. W sierpniu 2024 roku mecz Liverpoolu z Brentford obejrzało 60 107 widzów, co klub wskazał jako największą ligową publiczność na Anfield. To pokazuje, że najnowsza rozbudowa realnie zwiększyła skalę meczów ligowych, choć historyczny rekord z 1952 roku pozostał wyższy.

Przebudowy

Jedną z najważniejszych wczesnych przebudów była modernizacja z 1906 roku, związana z pracami Archibalda Leitcha. Wtedy ukształtował się Spion Kop, który z czasem stał się najbardziej symboliczną trybuną stadionu. W późniejszych dekadach The Kop był rozbudowywany, zadaszany i przekształcany zgodnie z wymogami bezpieczeństwa.

W latach 60. Anfield było modernizowane w okresie Billa Shankly’ego. Klub inwestował w stadion po powrocie do najwyższej klasy rozgrywkowej, a Kemlyn Road Stand została przebudowana jako nowoczesna jak na tamten czas trybuna z dachem wspornikowym.

W 1992 roku Kemlyn Road Stand została przebudowana i przemianowana na Centenary Stand, w związku ze stuleciem pierwszego meczu Liverpoolu na Anfield. Modernizacja obejmowała drugi poziom, dach wspornikowy, loże i funkcje użytkowe. W 2017 roku trybunę oficjalnie nazwano Sir Kenny Dalglish Stand.

Istotną zmianą była przebudowa The Kop po zakończeniu epoki tarasów stojących. Ostatni mecz przed przebudową stojącego Kopu odbył się w 1994 roku, po czym trybuna została dostosowana do wymogów stadionów siedzących. Była to jedna z najważniejszych zmian społecznych i architektonicznych w historii Anfield.

Współczesna rozbudowa Main Stand zakończyła się jesienią 2016 roku. Dodała około 8 500 miejsc, nowe zaplecze meczowe, przestrzenie hospitality i największą trybunę stadionu. Pojemność Anfield wzrosła wtedy do 54 074 miejsc.

Najnowszy etap to rozbudowa Anfield Road Stand. Projekt rozpoczęto w 2021 roku, a po etapowym otwieraniu i zakończeniu prac pojemność stadionu przed sezonem 2024/25 potwierdzono na poziomie 61 276 miejsc. Była to druga duża modernizacja Anfield w XXI wieku, po wcześniejszej rozbudowie Main Stand.