Strefa 14

Definicja

Strefa 14 to centralny prostokąt położony bezpośrednio przed polem karnym przeciwnika, oznaczony numerem 14 w klasycznym podziale boiska na 18 pól. Jest pojęciem analizy taktycznej i meczowej, a nie strefą zdefiniowaną w Przepisach Gry.

Strefa 14 powstaje po podzieleniu boiska na 18 obszarów: sześć pasów wzdłuż jego długości i trzy pasy w poprzek. W tym modelu numer 14 otrzymuje centralne pole znajdujące się tuż przed linią pola karnego drużyny broniącej. Dokładny rozmiar strefy zależy od przyjętego schematu analitycznego.

Położenie strefy 14 pozwala zawodnikowi obserwować bramkę, obie strony pola karnego oraz ruch napastników. Z tego miejsca można wykonać podanie prostopadłe, zagrać piłkę za linię obrony, rozpocząć kombinację na małej przestrzeni, oddać strzał z dystansu albo przenieść ciężar ataku.

Strefę 14 najczęściej zajmują ofensywni pomocnicy, wysoko ustawieni środkowi pomocnicy, napastnicy cofający się między formacje lub skrzydłowi schodzący do centrum. Samo wejście zawodnika w ten obszar nie tworzy jednak automatycznie przewagi. Znaczenie mają jego ustawienie względem przeciwników, kierunek przyjęcia piłki, dostępne linie podań i tempo dalszej akcji.

Szczególnie niebezpieczna jest sytuacja, w której zawodnik otrzymuje piłkę w strefie 14 za linią pomocy przeciwnika i może obrócić się w stronę bramki. Środkowi obrońcy muszą wtedy zdecydować, czy wyjść ze swojej linii, czy pozostać przy napastnikach. Pierwsza reakcja może otworzyć przestrzeń za obrońcą, a druga pozostawić rozgrywającemu czas na podanie lub strzał.

Drużyny broniące starają się ograniczać dostęp do strefy 14 przez kompaktowe ustawienie, ochronę centrum i pracę defensywnego pomocnika. Celem może być przecięcie podań między liniami albo zmuszenie rywala do rozegrania piłki w stronę skrzydła. Po stracie piłki w tym obszarze szybki doskok jest szczególnie ważny, ponieważ przeciwnik znajduje się już blisko bramki.

Strefa 14 nie jest tym samym co półprzestrzeń. Strefa 14 leży w centralnym korytarzu przed polem karnym, natomiast półprzestrzenie znajdują się po obu stronach centrum, między środkiem a skrzydłami. Nie jest też dokładnym odpowiednikiem przestrzeni między liniami, ponieważ ta może występować na różnej wysokości i szerokości boiska.

Określenia „strefa 14” i „dziura” bywają używane w podobnych sytuacjach, lecz nie są w pełni tożsame. Strefa 14 jest stałym obszarem geometrycznego modelu boiska. „Dziura” opisuje natomiast przestrzeń powstającą dynamicznie między pomocą i obroną przeciwnika, której położenie zmienia się wraz z ruchem formacji.

Nazwa strefy 14 wywodzi się z analizy notacyjnej, w której boisko dzielono na 18 ponumerowanych obszarów. Numer nie opisuje odległości od bramki ani pozycji zawodnika. Wynika wyłącznie z kolejności pól przyjętej w tym modelu analitycznym.

Znaczenie centralnego obszaru przed polem karnym było badane co najmniej od końca lat 90. XX wieku. Analizy meczów mistrzostw świata 1998 porównywały sposób atakowania drużyn odnoszących sukcesy z grą zespołów mniej skutecznych. Autorzy wskazywali, że efektywne wykorzystywanie centralnej strefy ofensywnej pomagało różnicować te grupy.

Kolejne publikacje dotyczące Manchesteru United w sezonie 1998/99, Premier League 2001/02 oraz mistrzostw świata 2002 rozwijały analizę podań i asyst wykonywanych z centralnych obszarów przed polem karnym. To właśnie literatura trenerska i badania performance analysis z przełomu lat 90. i 2000. rozpowszechniły określenie Zone 14.

Nie udało się potwierdzić jednej osoby, która bezspornie stworzyła nazwę lub jako pierwsza zastosowała ją w futbolu. Wczesne publikacje Alana Granta, Marka Williamsa, Roba Horna, Johna Ensuma i innych badaczy odegrały ważną rolę w popularyzacji modelu, lecz nie stanowią wystarczającej podstawy do przypisania autorstwa terminu jednemu z nich.

W późniejszych badaniach zaproponowano pojęcie Zone 14+, czyli wydłużoną wersję strefy obejmującą centralny obszar od linii środkowej do pola karnego. Rozszerzenie miało lepiej uwzględniać zmienną wysokość ustawienia linii obrony. Zone 14+ jest jednak odrębnym modelem badawczym i nie powinno być automatycznie utożsamiane z klasyczną strefą 14.

Przykłady

Analiza drużyn uczestniczących w mistrzostwach świata 1998 wskazywała na znaczenie skutecznego atakowania centralnego obszaru przed polem karnym. Francja, która wygrała turniej, dysponowała zawodnikami zdolnymi do przyjmowania piłki między formacjami i tworzenia stamtąd dalszych akcji. Zinedine Zidane był w późniejszych opracowaniach podawany jako przykład piłkarza odpowiadającego wymaganiom gry w tej strefie.

W badaniu ostatnich 20 meczów Manchesteru United w sezonie 1998/99 odnotowano znaczenie podań asystujących wykonywanych z centralnego obszaru ofensywnego. Drużyna nie ograniczała się przy tym do jednego sposobu atakowania: potrafiła zarówno penetrować centrum, jak i tworzyć zagrożenie po akcjach skrzydłami.

Typową współczesną sytuacją jest przyjęcie piłki przez ofensywnego pomocnika w ustawieniu 4-2-3-1. Gdy zawodnik z numerem 10 otrzyma podanie za pomocnikami przeciwnika, może zagrać do napastnika, uruchomić skrzydłowego biegnącego za obronę albo samodzielnie zaatakować pole karne.

Znaczenie strefy 14 w obronie dobrze pokazuje praca defensywnego pomocnika. Zawodnik ustawiony przed środkowymi obrońcami może zasłaniać linię podania do ofensywnego pomocnika rywali. Jeżeli opuści tę pozycję bez odpowiedniego zabezpieczenia, przeciwnik może otrzymać piłkę centralnie i bezpośrednio zagrozić bramce.

Powiązane

• półprzestrzeń
• przestrzeń między liniami
• ofensywny pomocnik
• pozycja numer 10
• podanie prostopadłe
• linia podania
• blok średni
• kompaktowość
• progresja piłki
• Zone 14+
• trzecia tercja
• przedpole pola karnego
• Jak drużyny wykorzystują strefę 14 w ataku pozycyjnym
• Obrona centralnej przestrzeni przed polem karnym
• Różnice między strefą 14, półprzestrzenią i przestrzenią między liniami
• Rola ofensywnego pomocnika w ustawieniu 4-2-3-1
• Podział boiska na strefy w analizie meczowej
• Jak mierzyć progresję piłki i tworzenie sytuacji bramkowych
• Znaczenie kierunku i tempa podań w ostatniej tercji
• Zinedine Zidane
• Dennis Bergkamp
• Mark Williams
• Alan Grant
• Rob Horn
• John Ensum
• Francja podczas mistrzostw świata 1998
• Manchester United w sezonie 1998/99
• mecze Premier League w sezonie 2001/02
• mistrzostwa świata 2002
• mistrzostwa świata rozgrywane w latach 2002–2014