Everton Football Club

Wprowadzenie

Everton Football Club jest profesjonalnym angielskim klubem piłkarskim z Liverpoolu, występującym w Premier League. Od sezonu 2025/2026 pierwsza drużyna mężczyzn rozgrywa mecze na Hill Dickinson Stadium, nowym obiekcie położonym przy Bramley-Moore Dock nad rzeką Mersey.

Klub powstał w 1878 roku i należał do dwunastu założycieli Football League w 1888 roku. W 1992 roku znalazł się także wśród klubów tworzących Premier League. Everton spędził więcej sezonów na najwyższym poziomie angielskiego futbolu niż jakakolwiek inna drużyna i od 1954 roku nieprzerwanie występuje w elicie.

Dorobek obejmuje dziewięć mistrzostw Anglii, pięć Pucharów Anglii i Puchar Zdobywców Pucharów. Największe epoki sukcesów przypadły na lata 20. i 30. XX wieku, okres Harry’ego Cattericka w latach 60. oraz pierwszą kadencję Howarda Kendalla w połowie lat 80.

Tożsamość Evertonu została ukształtowana przez królewski błękit, herb z Prince Rupert’s Tower, dewizę „Nil Satis Nisi Optimum”, określenie The Toffees i kulturę Goodison Park. Przeprowadzka na nowy stadion zmieniła miejsce rozgrywania meczów, ale Goodison zachowano jako dom drużyny kobiecej oraz element społecznej obecności klubu w dzielnicy Walton.

Współczesna historia obejmuje również problemy finansowe, punkty odjęte za naruszenie zasad rentowności Premier League, nieudaną próbę przejęcia przez 777 Partners i zakończoną w 2024 roku sprzedaż The Friedkin Group. Everton wchodzi w nową epokę z większym stadionem, nowymi władzami i zadaniem odbudowania pozycji sportowej.

Powstanie klubu

Everton wywodzi się z drużyny St. Domingo’s Football Club utworzonej w 1878 roku. Zespół był związany z metodystyczną kaplicą St Domingo przy Breckfield Road North w dzielnicy Everton.

Początkowo futbol miał zapewniać członkom parafialnej drużyny krykietowej możliwość aktywności również poza sezonem letnim. Podobnie jak wiele wczesnych angielskich klubów, organizacja powstała w środowisku kościelnym i lokalnym, zanim przekształciła się w zawodowe przedsiębiorstwo sportowe.

Nie zachował się jeden dokument wskazujący dokładny dzień utworzenia zespołu ani kompletną listę wszystkich założycieli. Klub oficjalnie posługuje się rokiem 1878, dlatego pełna data dzienna pozostaje nieustalona.

Pierwsze mecze rozgrywano na otwartych terenach w rejonie Stanley Park. Wraz ze wzrostem zainteresowania drużyna przeniosła się na ogrodzony teren przy Priory Road, gdzie mogła pobierać opłaty od publiczności i rozwijać podstawowe zaplecze.

W listopadzie 1879 roku nazwę zmieniono na Everton Football Club. Określenie St. Domingo’s było zbyt wąsko związane z jedną wspólnotą religijną, podczas gdy zespół przyciągał zawodników i sympatyków z całej dzielnicy Everton oraz innych części Liverpoolu.

Wczesne stroje zmieniały się kilkukrotnie. W pierwszych latach używano między innymi biało-niebieskich pasów, czarnych koszulek z charakterystyczną szarfą oraz zestawów w kolorach łososiowym i granatowym. Królewski błękit stał się trwałą podstawą klubowej identyfikacji dopiero na początku XX wieku.

Rozwój Evertonu był związany z szybkim wzrostem przemysłowego i portowego Liverpoolu. Klub tworzyli oraz wspierali mieszkańcy miasta funkcjonującego wokół doków, kolei, handlu morskiego i licznych społeczności robotniczych.

Pierwsze lata działalności

Po opuszczeniu Priory Road Everton przeniósł się w 1884 roku na Anfield. Teren wymagał prac adaptacyjnych, które wykonywali działacze, zawodnicy i sympatycy klubu.

Pierwszy mecz Evertonu na Anfield odbył się 27 września 1884 roku przeciwko Earlestown. W kolejnych latach stadion był rozbudowywany, a rosnąca frekwencja umożliwiła przejście na profesjonalizm.

Everton należał do dwunastu założycieli Football League w 1888 roku. W pierwszym sezonie zajął ósme miejsce, a dwa lata później został wicemistrzem kraju.

Pierwszy tytuł mistrzowski zdobył w sezonie 1890/1891. Drużyna wygrała 14 z 22 spotkań i wyprzedziła Preston North End, triumfatora dwóch wcześniejszych edycji.

Sukces sportowy pogłębił konflikt dotyczący Anfield. John Houlding, działacz Evertonu i właściciel stadionowego terenu, podnosił wysokość czynszu oraz dążył do powiązania klubu z własnymi interesami.

Grupa działaczy kierowana przez George’a Mahona zdecydowała o opuszczeniu Anfield. Zakupiono teren Mere Green po północnej stronie Stanley Park, na którym powstał Goodison Park.

Rozłam z 1892 roku nie oznaczał rozwiązania Evertonu ani powstania nowego podmiotu pod tą nazwą. Everton zachował członkostwo w Football League i ciągłość organizacyjną, natomiast Houlding utworzył Liverpool Football Club.

Goodison Park otwarto oficjalnie 24 sierpnia 1892 roku. Pierwszym meczem piłkarskim na nowym obiekcie było spotkanie towarzyskie z Bolton Wanderers.

Rozwój i najważniejsze okresy

### 1878–1892: od St. Domingo’s do założyciela Football League

Pierwsza epoka obejmowała przejście od parafialnej drużyny do profesjonalnego klubu reprezentującego dużą część Liverpoolu. Everton korzystał kolejno z boisk w Stanley Park, przy Priory Road i na Anfield.

Wejście do Football League oraz mistrzostwo z sezonu 1890/1891 potwierdziły, że klub należał do pionierów zorganizowanego futbolu ligowego. Spór z Johnem Houldingiem doprowadził do przenosin na Goodison Park i pośrednio do powstania Liverpool FC.

### 1892–1915: Goodison Park i pierwsze trofea pucharowe

Po przeprowadzce Everton dysponował jednym z najnowocześniejszych stadionów w kraju. Rosnące przychody oraz liczba widzów umożliwiały utrzymywanie konkurencyjnej kadry.

W 1893 i 1897 roku klub docierał do finału Pucharu Anglii, ale przegrywał odpowiednio z Wolverhampton Wanderers i Aston Villą. Pierwszy triumf odniósł w 1906 roku, pokonując Newcastle United 1:0 po bramce Alexa Younga.

Rok później Everton ponownie wystąpił w finale, lecz uległ Sheffield Wednesday. Drugie mistrzostwo Anglii zdobył w sezonie 1914/1915, tuż przed zawieszeniem oficjalnych rozgrywek z powodu I wojny światowej.

### 1919–1939: Dixie Dean i dwie mistrzowskie generacje

Po wojnie klub stopniowo przebudowywał kadrę. Najważniejszym transferem było pozyskanie w 1925 roku Williama Ralpha Deana, znanego jako Dixie Dean.

W sezonie 1927/1928 Dean zdobył 60 bramek ligowych w 39 spotkaniach. Rekord pozostaje niepobity, a jego gole zapewniły Evertonowi trzecie mistrzostwo.

Dwa lata później klub niespodziewanie spadł do Second Division. Dean pozostał w drużynie, która natychmiast wygrała rozgrywki zaplecza i wróciła do elity.

W sezonie 1931/1932 Everton jako beniaminek ponownie został mistrzem Anglii. Rok później wygrał FA Cup, pokonując Manchester City 3:0 w finale na Wembley.

W sezonie 1938/1939 drużyna prowadzona przez Theo Kelly’ego zdobyła piąte mistrzostwo. Rozwój tej generacji przerwał wybuch II wojny światowej.

### 1946–1961: powojenna odbudowa i pierwszy długi kryzys

Po wznowieniu oficjalnych rozgrywek Everton nie odzyskał natychmiast przedwojennej pozycji. Część czołowych zawodników była starsza, a klub nie przeprowadził wystarczająco skutecznej przebudowy.

W 1951 roku Everton spadł na drugi poziom. Powrót do First Division nastąpił w 1954 roku po zajęciu drugiego miejsca.

Klub nie spadł już z najwyższej klasy, ale przez kilka kolejnych sezonów zajmował głównie pozycje w środku tabeli. Punktem zwrotnym było zatrudnienie Harry’ego Cattericka w 1961 roku.

### 1961–1973: Harry Catterick i School of Science

Catterick zbudował techniczny, dobrze zorganizowany zespół, który zdobył mistrzostwo w sezonie 1962/1963. Do liderów należeli Brian Labone, Alex Young, Roy Vernon, Jimmy Gabriel i Gordon West.

Określenie School of Science było używane wobec Evertonu już wcześniej, ale odrodziło się dzięki drużynie grającej precyzyjnie, inteligentnie i z dużą swobodą techniczną.

W 1966 roku Everton wygrał FA Cup, mimo że w finale z Sheffield Wednesday przegrywał 0:2. Dwa gole Mike’a Trebilcocka i trafienie Dereka Temple’a przyniosły zwycięstwo 3:2.

Pod koniec dekady Catterick stworzył kolejny zespół wokół środka pola tworzonego przez Alana Balla, Howarda Kendalla i Colina Harveya. Trójkę określano jako Holy Trinity.

Everton zdobył mistrzostwo w sezonie 1969/1970, gromadząc 66 punktów w systemie przyznającym dwa punkty za zwycięstwo. Późniejsze wyniki pogorszyły się, a problemy zdrowotne Cattericka zakończyły epokę.

### 1973–1981: niespełnione ambicje i finały Pucharu Ligi

W latach 70. Everton dysponował silnymi zawodnikami, lecz nie zdobył trofeum. Pod wodzą Billy’ego Binghama klub był bliski mistrzostwa w sezonie 1974/1975, ale słabsza końcówka pozbawiła go tytułu.

Gordon Lee doprowadził drużynę do finału Pucharu Ligi w 1977 roku. Po dwóch remisach Aston Villa wygrała drugą powtórkę 3:2 po dogrywce.

Bob Latchford został pierwszym od wielu lat zawodnikiem najwyższej ligi, który zdobył 30 bramek w jednym sezonie ligowym. Indywidualna skuteczność nie przełożyła się jednak na główne trofeum.

Pod koniec dekady wyniki ponownie się pogorszyły. W 1981 roku stanowisko trenera objął były pomocnik Evertonu Howard Kendall.

### 1981–1987: największa epoka Howarda Kendalla

Pierwsze sezony Kendalla były nierówne, a jego pozycja podlegała presji. Przełomem stał się sezon 1983/1984, w którym Everton dotarł do finałów obu krajowych pucharów.

W finale Pucharu Ligi drużyna zremisowała z Liverpoolem, lecz przegrała powtórkę. Dwa miesiące później pokonała Watford 2:0 i zdobyła pierwszy FA Cup od 1966 roku.

Sezon 1984/1985 był najlepszym w historii klubu. Everton został mistrzem Anglii, wygrał Puchar Zdobywców Pucharów i Charity Shield oraz dotarł do kolejnego finału FA Cup.

Drużyna opierała się na Neville’u Southallu, Kevinie Ratcliffe’ie, Dereku Mounfieldzie, Peterze Reidzie, Paulu Bracewellu, Kevinie Sheedym, Trevorze Stevenie, Andym Grayu, Adrianie Heathu i Graeme’ie Sharpie.

W półfinale europejskiego pucharu Everton pokonał Bayern Monachium 3:1 na Goodison Park po bezbramkowym remisie w Niemczech. W finale wygrał z Rapidem Wiedeń 3:1.

Katastrofa na Heysel i wykluczenie angielskich klubów z europejskich pucharów pozbawiły mistrza Anglii możliwości udziału w Pucharze Europy. Nie można przesądzać, jakie wyniki Everton osiągnąłby bez zakazu, ale ograniczył on międzynarodowe możliwości najlepszej generacji klubu.

Everton odzyskał mistrzostwo w sezonie 1986/1987 mimo licznych kontuzji. Po zakończeniu rozgrywek Kendall odszedł do Athletic Club.

### 1987–1994: schyłek mistrzowskiej drużyny

Następcą Kendalla został Colin Harvey. Everton zajął wysokie miejsca i dotarł do finału FA Cup w 1989 roku, ale stopniowo tracił zawodników mistrzowskiej generacji.

W 1990 roku Kendall wrócił jako menedżer, jednak nie odtworzył wcześniejszej dominacji. Klub borykał się ze zmianami kadrowymi, rosnącą konkurencją i ograniczonymi możliwościami finansowymi.

Everton był jednym z założycieli Premier League w 1992 roku. Pierwsze sezony nowych rozgrywek przyniosły jednak walkę w dolnej części tabeli.

W maju 1994 roku drużyna uniknęła spadku w dramatycznych okolicznościach. W ostatniej kolejce przegrywała z Wimbledonem 0:2, lecz wygrała 3:2 i zachowała miejsce w Premier League.

### 1994–2002: FA Cup Joego Royle’a i kolejne walki o utrzymanie

Joe Royle objął drużynę jesienią 1994 roku. Poprawił organizację defensywną, zwiększył intensywność i stworzył zespół określany jako Dogs of War.

Everton zdobył FA Cup w 1995 roku po zwycięstwie 1:0 nad Manchesterem United. Paul Rideout strzelił gola, a Neville Southall odegrał kluczową rolę w obronie prowadzenia.

W kolejnym sezonie klub zajął szóste miejsce, ale nie zbudował trwałej drużyny zdolnej walczyć o europejskie puchary. Royle odszedł w 1997 roku po sporach dotyczących transferów.

Everton ponownie uniknął spadku w ostatniej kolejce sezonu 1997/1998. Remis z Coventry City i korzystne wyniki rywali zapewniły utrzymanie dzięki lepszemu bilansowi bramek.

Walter Smith stabilizował zespół w trudnych warunkach finansowych, lecz większość jego kadencji upłynęła pod znakiem gry w dolnej połowie tabeli. W marcu 2002 roku zastąpił go David Moyes.

### 2002–2013: pierwsza kadencja Davida Moyesa

Moyes rozpoczął pracę od określenia Evertonu mianem People’s Club. W krótkim czasie poprawił dyscyplinę, przygotowanie fizyczne i strukturę defensywną.

W sezonie 2002/2003 klub zajął siódme miejsce. Jedną z najważniejszych historii był rozwój wychowanka Wayne’a Rooneya, który jako nastolatek zdobył pamiętną bramkę przeciwko Arsenalowi.

Po sprzedaży Rooneya do Manchesteru United Everton zajął czwarte miejsce w sezonie 2004/2005. Zakwalifikował się do eliminacji Ligi Mistrzów, lecz odpadł z Villarrealem.

Moyes budował zespoły przy ograniczonych wydatkach, pozyskując między innymi Tima Cahilla, Mikela Artetę, Phila Jagielkę, Leightona Bainesa i Séamusa Colemana.

W 2009 roku Everton dotarł do finału FA Cup. Louis Saha zdobył jedną z najszybszych bramek w historii finałów, ale Chelsea wygrała 2:1.

Pierwsza kadencja Moyesa zakończyła się w 2013 roku. Klub regularnie zajmował miejsca w górnej połowie, lecz nie zdobył trofeum.

### 2013–2016: Roberto Martínez i rekord punktowy Premier League

Roberto Martínez przejął zespół po Moyesie i rozwinął styl oparty na posiadaniu piłki, krótkich podaniach oraz aktywności bocznych obrońców.

W sezonie 2013/2014 Everton zdobył 72 punkty, najwięcej w swojej historii Premier League, i zajął piąte miejsce. Drużyna zakwalifikowała się do Ligi Europy.

Kolejne dwa sezony przyniosły słabsze wyniki ligowe, choć klub docierał do półfinałów krajowych pucharów. Martínez został zwolniony w maju 2016 roku.

### 2016–2021: inwestycja Farhada Moshiriego i brak stabilności

Farhad Moshiri nabył znaczący pakiet udziałów w 2016 roku, a następnie zwiększał kontrolę nad klubem. Inwestycja miała umożliwić powrót do czołówki i budowę nowego stadionu.

Ronald Koeman doprowadził Everton do siódmego miejsca, lecz nieudane transfery i słaby początek kolejnego sezonu zakończyły jego kadencję.

W następnych latach klub prowadzili Sam Allardyce, Marco Silva i Carlo Ancelotti. Częste zmiany trenerów oraz kosztowne transfery nie stworzyły spójnego modelu sportowego.

Ancelotti zajął dziesiąte miejsce w sezonie 2020/2021 i odszedł do Realu Madryt. Jego niespodziewana decyzja pozostawiła klub bez stabilnego kierunku.

### 2021–2024: walka o utrzymanie, sankcje i projekt nowego stadionu

Zatrudnienie byłego trenera Liverpoolu Rafaela Beníteza spotkało się ze sprzeciwem części kibiców. Słabe wyniki doprowadziły do jego zwolnienia w styczniu 2022 roku.

Frank Lampard zapewnił utrzymanie po zwycięstwie 3:2 nad Crystal Palace. Kolejny sezon również przyniósł walkę do ostatniej kolejki, już pod wodzą Seana Dyche’a.

W rozgrywkach 2023/2024 Everton został ukarany odjęciem punktów za naruszenia zasad rentowności i zrównoważonego rozwoju Premier League. Pierwszą karę zmniejszono w apelacji z dziesięciu do sześciu punktów, a za kolejny okres nałożono dwa punkty.

Mimo łącznej kary ośmiu punktów drużyna utrzymała się z wyraźną przewagą nad strefą spadkową. Równocześnie trwała budowa stadionu przy Bramley-Moore Dock i poszukiwanie nowego właściciela.

### Od 2024 roku: The Friedkin Group i przenosiny nad Mersey

The Friedkin Group przejęła około 98,8 procent akcji 19 grudnia 2024 roku. Nowi właściciele spłacili lub zrestrukturyzowali część zobowiązań i rozpoczęli przebudowę zarządzania.

W styczniu 2025 roku Sean Dyche został zwolniony, a David Moyes wrócił po niemal dwunastu latach. Poprawa wyników zapewniła spokojne utrzymanie w ostatnim sezonie pierwszej drużyny mężczyzn na Goodison Park.

Latem 2025 roku Everton przeniósł się na Hill Dickinson Stadium. Pierwszy sezon na nowym obiekcie zakończył na trzynastym miejscu Premier League.

Na poziomie wykonawczym klubem kierują Executive Chairman Marc Watts i CEO Angus Kinnear. Priorytetami są odbudowa kadry, wzrost przychodów stadionowych, przestrzeganie reguł finansowych i stopniowe przywracanie ambicji sportowych.

Sukcesy krajowe

Everton zdobył dziewięć mistrzostw Anglii. Pierwszy tytuł wywalczył w sezonie 1890/1891, jeszcze podczas gry na Anfield.

Drugie mistrzostwo przypadło na sezon 1914/1915. Rozgrywki zakończyły się niedługo przed zawieszeniem oficjalnej ligi z powodu I wojny światowej.

Dixie Dean był centralną postacią mistrzostwa z sezonu 1927/1928. Jego 60 bramek ligowych pozostaje rekordem najwyższej klasy angielskiej.

Everton zdobył kolejne tytuły w sezonach 1931/1932 i 1938/1939. Pierwszy z nich osiągnął bezpośrednio po awansie z Second Division.

Harry Catterick doprowadził klub do mistrzostw w sezonach 1962/1963 i 1969/1970. Drugi zespół opierał się na środku pola tworzonym przez Alana Balla, Howarda Kendalla i Colina Harveya.

Dwa ostatnie tytuły ligowe przypadły na pierwszą kadencję Howarda Kendalla. Everton został mistrzem w sezonach 1984/1985 oraz 1986/1987.

Klub pięciokrotnie wygrał FA Cup. Pierwszy triumf odniósł w 1906 roku po finale z Newcastle United.

W 1933 roku Everton pokonał Manchester City 3:0. Finał zapisał się również w historii jako jeden z pierwszych ważnych meczów, w których zawodnicy występowali z numerami na koszulkach.

Zwycięstwo z 1966 roku było efektem odrobienia dwubramkowej straty przeciwko Sheffield Wednesday. W 1984 roku Everton pokonał Watford i rozpoczął najlepszy okres w swojej historii.

Ostatnie główne trofeum klubowe to FA Cup z 1995 roku. Everton wygrał z Manchesterem United 1:0 po golu Paula Rideouta.

Everton dziewięciokrotnie zdobywał Charity Shield lub Community Shield. Edycję z 1986 roku podzielił z Liverpoolem po remisie.

Klub nie wygrał Pucharu Ligi. Docierał do finału w 1977 i 1984 roku, przegrywając po powtórzonych spotkaniach odpowiednio z Aston Villą i Liverpoolem.

Everton tylko dwukrotnie grał poza najwyższą klasą. W sezonie 1930/1931 wygrał Second Division, a w 1953/1954 wywalczył awans z drugiego miejsca.

Występy międzynarodowe

Największym międzynarodowym sukcesem Evertonu jest Puchar Zdobywców Pucharów z sezonu 1984/1985. Było to pierwsze i dotąd jedyne główne europejskie trofeum klubu.

Drużyna Howarda Kendalla wyeliminowała University College Dublin, Inter Bratysława, Fortunę Sittard i Bayern Monachium. Szczególne znaczenie miał półfinałowy rewanż z Bayernem na Goodison Park.

Po bezbramkowym remisie w Monachium Everton przegrywał u siebie 0:1. Bramki Graeme’a Sharpa, Andy’ego Graya i Trevora Stevena zapewniły zwycięstwo 3:1.

W finale rozegranym w Rotterdamie przeciwnikiem był Rapid Wiedeń. Everton wygrał 3:1 po golach Andy’ego Graya, Trevora Stevena i Kevina Sheedy’ego.

W tym samym sezonie klub zdobył mistrzostwo Anglii. Zakaz udziału angielskich drużyn w europejskich pucharach po tragedii na Heysel uniemożliwił Evertonowi występ w Pucharze Europy jako mistrzowi kraju.

Everton zdobył kolejne mistrzostwo w 1987 roku, lecz ponownie nie mógł uczestniczyć w Pucharze Europy. Zakaz miał więc szczególnie duży wpływ na międzynarodowy rozwój najlepszej klubowej generacji.

W Pucharze Europy 1970/1971 Everton dotarł do ćwierćfinału. Został wyeliminowany przez Panathinaikos po dwóch remisach i zastosowaniu obowiązującej wówczas zasady bramek wyjazdowych.

Po powrocie angielskich klubów do Europy Everton występował nieregularnie. W sezonie 1995/1996 odpadł z Pucharu Zdobywców Pucharów w drugiej rundzie.

Czwarte miejsce w Premier League 2004/2005 zapewniło udział w kwalifikacjach Ligi Mistrzów. Everton przegrał z Villarrealem, a następnie szybko odpadł również z Pucharu UEFA.

Znacznie lepsza była kampania Pucharu UEFA 2007/2008. Everton wygrał swoją grupę, wyeliminował SK Brann i dotarł do jednej ósmej finału, gdzie przegrał z Fiorentiną po rzutach karnych.

W Lidze Europy 2014/2015 drużyna Roberto Martíneza wygrała grupę i wyeliminowała Young Boys. W jednej ósmej finału odpadła z Dynamem Kijów.

Ostatni udział w europejskich rozgrywkach przypadł na sezon 2017/2018. Everton zakończył Ligę Europy na fazie grupowej po słabych wynikach z Atalantą, Lyonem i Apollonem Limassol.

Na dzień 2 lipca 2026 roku klub nie ma zapewnionego udziału w europejskich pucharach. Powrót na arenę międzynarodową pozostaje jednym z długoterminowych celów nowych właścicieli.

Stadion i infrastruktura

Od sezonu 2025/2026 pierwsza drużyna mężczyzn gra na Hill Dickinson Stadium. Obiekt znajduje się przy Bramley-Moore Dock w północnej części portowego nabrzeża Liverpoolu.

Potwierdzona pojemność wynosi 52 769 miejsc. Stadion ma cztery trybuny, rozbudowane sektory dostępności, przestrzenie hospitality, lokale gastronomiczne i zaplecze pozwalające organizować wydarzenia przez cały rok.

Projekt przygotowała pracownia MEIS, a następnie rozwijało go Pattern. Głównym wykonawcą była firma Laing O’Rourke.

Budowa wymagała zachowania i włączenia elementów historycznej infrastruktury dokowej. Stadion powstał na terenie dawnego Bramley-Moore Dock, a jego ceglana podstawa nawiązuje do przemysłowej architektury nabrzeża.

Obiekt był początkowo określany jako Everton Stadium. W 2025 roku zawarto umowę dotyczącą praw do nazwy z firmą Hill Dickinson.

Pierwsze testowe spotkania odbyły się przed przeprowadzką pierwszej drużyny. Pierwszym konkurencyjnym domowym meczem mężczyzn było ligowe spotkanie z Brighton & Hove Albion w sezonie 2025/2026, wygrane przez Everton.

Wcześniejszym domem pierwszej drużyny było Goodison Park, użytkowane od 1892 do 2025 roku. Stadion powstał po opuszczeniu Anfield i jest powszechnie uznawany za pierwszy duży obiekt w Anglii zbudowany specjalnie dla klubu piłkarskiego.

Goodison gościło finał FA Cup, mecze reprezentacji Anglii oraz spotkania mistrzostw świata w 1966 roku. Było również pierwszym angielskim stadionem klubowym z ogrzewaniem murawy oraz jednym z pionierów w zakresie konstrukcji piętrowych trybun.

Najbardziej rozpoznawalną częścią była Gwladys Street End, tradycyjnie skupiająca najbardziej aktywny doping. Main Stand, Bullens Road i Park End tworzyły pozostałe strony zwartego obiektu otoczonego zabudową mieszkalną.

Ostatni ligowy mecz męskiej drużyny na Goodison odbył się w maju 2025 roku przeciwko Southampton. Po przeprowadzce stadion stał się stałym domem Everton Women.

Pierwsza drużyna mężczyzn trenuje w Finch Farm w Halewood. Kompleks obejmuje boiska, zaplecze medyczne, siłownie, analitykę i przestrzenie używane przez akademię.

Everton in the Community prowadzi rozbudowaną działalność w sąsiedztwie Goodison. Obejmuje ona między innymi The People’s Place, centrum zdrowia psychicznego i dobrostanu.

Barwy, herb i tożsamość

Podstawowymi barwami Evertonu są królewski błękit i biel. Najbardziej tradycyjny strój domowy składa się z niebieskiej koszulki, białych spodenek i białych getrów.

Wczesna historia strojów była bardziej złożona. Klub używał między innymi biało-niebieskich pasów, czarnych koszulek z kolorową szarfą oraz zestawów łososiowo-granatowych.

Królewski błękit utrwalił się w pierwszych latach XX wieku. Od tego czasu stanowi podstawę klubowej identyfikacji, choć odcienie i szczegóły strojów zmieniały się zależnie od producenta.

Najpopularniejsze przydomki to The Toffees oraz The Blues. Pochodzenie określenia The Toffees nie jest całkowicie jednoznaczne.

Jedna tradycja łączy je z Ye Anciente Everton Toffee House, znajdującym się w pobliżu wczesnego obszaru działalności klubu. Inna wskazuje na Mother Noblett’s Toffee Shop przy Goodison Road, sprzedający między innymi Everton Mints.

Klub utrzymuje zwyczaj związany z Toffee Lady, która przed wybranymi spotkaniami rozdaje słodycze publiczności. Jest to późniejsza tradycja nawiązująca do konkurujących historii o pochodzeniu przydomka.

Centralnym elementem herbu jest Prince Rupert’s Tower, nazywana także Everton Lock-Up. Budynek powstał pod koniec XVIII wieku i służył jako lokalne miejsce krótkotrwałego zatrzymywania osób.

Wieżę wprowadzono do klubowego znaku w 1938 roku. Projekt przygotował sekretarz i późniejszy menedżer Theo Kelly.

Herb zawiera również dwa wieńce laurowe i łacińską dewizę „Nil Satis Nisi Optimum”. Najczęściej tłumaczy się ją jako „Tylko najlepsze jest wystarczająco dobre”.

W 2013 roku klub wprowadził uproszczony znak, z którego usunięto dewizę i wieńce. Krytyka kibiców doprowadziła do konsultacji oraz głosowania nad kolejną wersją.

Od 2014 roku Everton używa herbu, który ponownie łączy wieżę, pełną nazwę, rok 1878, wieńce i motto. Znak zachowuje tradycyjną symbolikę w nowocześniejszej formie.

Ważnym elementem meczowej tożsamości jest temat muzyczny z serialu „Z-Cars”, odtwarzany podczas wyjścia drużyny. Do tradycyjnych pieśni należą także „If You Know Your History” i „Spirit of the Blues”.

Styl gry i filozofia sportowa

Everton nie prezentował jednego stylu przez całą historię. Określenie School of Science odnosiło się do wybranych epok technicznej i inteligentnej gry, lecz nie opisuje każdego zespołu reprezentującego klub.

Drużyny z początku XX wieku były cenione za kombinacyjną grę podaniami. Wyróżniało to Everton w okresie, gdy wiele zespołów preferowało bardziej bezpośredni futbol.

W latach 20. Dixie Dean stanowił centralny punkt ataku. Everton wykorzystywał dośrodkowania, ruch skrzydłowych i wyjątkową skuteczność napastnika w grze głową.

Harry Catterick łączył dyscyplinę organizacyjną z techniką. Drużyna mistrzowska z 1970 roku kontrolowała środek pola poprzez współpracę Balla, Kendalla i Harveya.

Howard Kendall stworzył zespół o dużej intensywności, sile fizycznej i zdolności szybkiego atakowania. Boczni pomocnicy dostarczali piłki napastnikom, a Peter Reid i Paul Bracewell odpowiadali za agresywność oraz równowagę w środku pola.

Joe Royle określał swój zespół mianem Dogs of War. Priorytetami były pressing, pojedynki, organizacja i bezpośrednie przejścia, co odpowiadało sytuacji klubu walczącego o utrzymanie.

Pierwsza kadencja Davida Moyesa opierała się na zwartej strukturze defensywnej, intensywności i umiejętnym wykorzystywaniu stałych fragmentów. Z czasem drużyna rozwinęła bardziej techniczną grę dzięki zawodnikom takim jak Mikel Arteta, Steven Pienaar i Leighton Baines.

Roberto Martínez przesunął akcent na posiadanie piłki, rozpoczynanie akcji od obrońców i aktywność bocznych sektorów. Model przyniósł rekordowy sezon 2013/2014, ale później miał problemy z równowagą defensywną.

Carlo Ancelotti dostosowywał ustawienie do dostępnej kadry, wykorzystując między innymi grę Jamesa Rodrígueza między liniami i obecność Dominica Calverta-Lewina w polu karnym.

Sean Dyche preferował niski lub średni blok, bezpośrednie ataki i dużą rolę stałych fragmentów. Model pomógł utrzymać drużynę w okresie punktowych sankcji, lecz ograniczał regularność w tworzeniu sytuacji.

Po powrocie David Moyes ponownie zwiększył znaczenie organizacji, pracy bez piłki i pragmatycznego zarządzania meczem. Długoterminowy styl nowej epoki zależy jednak od dalszej przebudowy kadry przez The Friedkin Group.

Akademia Evertonu wykształciła między innymi Briana Labone’a, Colina Harveya, Wayne’a Rooneya, Leona Osmana, Tony’ego Hibberta, Rossa Barkleya, Toma Daviesa i Anthony’ego Gordona.

Polityka transferowa pod nowymi właścicielami ma łączyć natychmiastowe potrzeby pierwszej drużyny z pozyskiwaniem zawodników o potencjale rozwojowym. Po latach wysokich strat klub musi jednocześnie kontrolować koszty oraz wartość kontraktów.

Najważniejsi trenerzy

Dick Molyneux kierował Evertonem pod koniec XIX wieku i na początku XX wieku. Doprowadził klub do pierwszego mistrzostwa Anglii oraz kilku finałów FA Cup.

Thomas H. McIntosh prowadził drużynę w latach 1919–1935. Zdobył dwa mistrzostwa, FA Cup i tytuł Second Division. Jego kadencja obejmowała największe lata Dixie Deana.

Theo Kelly pełnił wcześniej funkcję sekretarza klubu i zaprojektował historyczny herb. Jako menedżer zdobył mistrzostwo w sezonie 1938/1939.

Harry Catterick pracował w latach 1961–1973. Wygrał dwa mistrzostwa i FA Cup, budując techniczny zespół kojarzony z tradycją School of Science.

Howard Kendall prowadził Everton trzykrotnie. Pierwsza kadencja od 1981 do 1987 roku przyniosła dwa mistrzostwa, FA Cup i Puchar Zdobywców Pucharów.

Kendall był wcześniej zawodnikiem mistrzowskiej drużyny z 1970 roku. Pozostaje najbardziej utytułowanym menedżerem w historii Evertonu.

Joe Royle objął zespół w 1994 roku, gdy znajdował się w strefie spadkowej. Zapewnił utrzymanie i zdobył FA Cup w pierwszym sezonie.

David Moyes prowadził klub od 2002 do 2013 roku. Ustabilizował wyniki, regularnie zajmował miejsca w górnej połowie tabeli, awansował do eliminacji Ligi Mistrzów i dotarł do finału FA Cup.

Roberto Martínez osiągnął w pierwszym sezonie 72 punkty. Rozwinął bardziej ofensywny styl, ale nie utrzymał równowagi wyników w kolejnych latach.

Carlo Ancelotti prowadził Everton od grudnia 2019 do czerwca 2021 roku. Przyciągnął zawodników o międzynarodowej renomie, lecz nie doprowadził klubu do europejskich pucharów.

Sean Dyche objął zespół w styczniu 2023 roku. Dwukrotnie zapewnił utrzymanie, w tym w sezonie obciążonym ośmiopunktową karą.

David Moyes wrócił 11 stycznia 2025 roku na podstawie umowy obowiązującej przez dwa i pół roku. Poprawił wyniki w ostatnich miesiącach na Goodison Park i pozostaje głównym trenerem na dzień 2 lipca 2026 roku.

Najważniejsi zawodnicy

Dixie Dean jest najlepszym strzelcem w historii Evertonu. Zdobył 383 oficjalne bramki dla klubu, w tym rekordowe 60 w sezonie ligowym 1927/1928.

Dean reprezentował Everton podczas dwóch mistrzowskich sezonów i zwycięstwa w FA Cup w 1933 roku. Jego pomnik znajduje się przy klubowym stadionie.

Ted Sagar był podstawowym bramkarzem przez ponad dwie dekady. Zdobył mistrzostwo i FA Cup, a jego długa kariera obejmowała okres przed oraz po II wojnie światowej.

Tommy Lawton zastąpił Deana w roli czołowego napastnika. Odegrał ważną rolę w mistrzostwie z sezonu 1938/1939, zanim wojna przerwała rozwój tej drużyny.

Brian Labone spędził całą zawodową karierę w Evertonie. Jako środkowy obrońca i kapitan zdobył dwa mistrzostwa oraz FA Cup.

Alex Young, nazywany Golden Vision, był kreatywnym napastnikiem mistrzów z 1963 roku. Jego elegancki sposób gry stał się symbolem tradycji School of Science.

Alan Ball, Howard Kendall i Colin Harvey tworzyli Holy Trinity. Ich technika, ruchliwość i wzajemne zrozumienie stanowiły podstawę mistrzostwa z 1970 roku.

Bob Latchford był czołowym napastnikiem lat 70. W sezonie 1977/1978 zdobył 30 bramek ligowych, realizując publicznie nagłośniony cel strzelecki.

Neville Southall jest rekordzistą liczby występów dla Evertonu z 751 oficjalnymi meczami. Walijski bramkarz był jednym z najlepszych zawodników drużyny Howarda Kendalla i pozostał w klubie do końca lat 90.

Kevin Ratcliffe był kapitanem mistrzowskiej generacji. Łączył szybkość z umiejętnością organizowania obrony i podniósł Puchar Zdobywców Pucharów w Rotterdamie.

Peter Reid odpowiadał za intensywność środka pola, a Paul Bracewell za równowagę oraz dystrybucję piłki. Kevin Sheedy i Trevor Steven tworzyli zagrożenie w bocznych sektorach.

Graeme Sharp zdobył ponad 150 bramek i zajmuje drugie miejsce w historycznej klasyfikacji strzelców Evertonu. Andy Gray oraz Adrian Heath byli jego ważnymi partnerami podczas sukcesów lat 80.

Dave Watson był wieloletnim kapitanem i środkowym obrońcą. Uczestniczył w mistrzostwie z 1987 roku i triumfie w FA Cup osiem lat później.

Duncan Ferguson stał się kultową postacią dzięki fizycznemu stylowi, bramkom w ważnych meczach i silnej więzi z kibicami. Reprezentował klub w dwóch okresach, a później pracował w sztabie.

Tim Cahill był jednym z najskuteczniejszych pomocników pierwszej kadencji Moyesa. Słynął z gry głową, późnych wejść w pole karne i bramek w derbach.

Leighton Baines przez wiele lat należał do najlepszych lewych obrońców Premier League. Tworzył efektywną współpracę ze Stevenem Pienaarem i był specjalistą od stałych fragmentów.

Séamus Coleman dołączył z Sligo Rovers za niewielką kwotę i stał się wieloletnim kapitanem. Jego kariera jest przykładem skutecznego rozwoju zawodnika poza największymi akademiami.

Wayne Rooney jest wychowankiem klubu. Zadebiutował jako szesnastolatek, zdobył pamiętną bramkę przeciwko Arsenalowi, a po latach wrócił na jeden sezon.

Romelu Lukaku jest najlepszym strzelcem Evertonu w historii Premier League. Belg łączył siłę, szybkość i regularność, zanim został sprzedany do Manchesteru United.

Jordan Pickford jest kluczową postacią współczesnej drużyny i wieloletnim bramkarzem reprezentacji Anglii. Jego interwencje miały istotne znaczenie podczas kolejnych walk o utrzymanie.

Kibice i kultura klubu

Kibice Evertonu są określani jako Evertonians. Najsilniejsza baza społeczna znajduje się w Liverpoolu, Merseyside i północno-zachodniej Anglii, ale klub posiada również liczne grupy międzynarodowe.

Everton często używa określenia People’s Club, spopularyzowanego przez Davida Moyesa w 2002 roku. Sformułowanie nie jest formalnym przydomkiem, lecz wyraża ambicję silnego związku z lokalną społecznością.

Przez ponad sto lat centrum kultury meczowej było Goodison Park. Zwarta zabudowa, bliskość trybun i charakterystyczny dźwięk Gwladys Street End tworzyły atmosferę trudną do odtworzenia w nowoczesnych obiektach.

Przeprowadzka na Hill Dickinson Stadium zmieniła skalę dnia meczowego. Najbardziej aktywny doping ma skupiać się w dużej trybunie południowej, zaprojektowanej tak, aby zachować możliwie zwartą atmosferę.

Przed wyjściem zawodników odtwarzany jest temat muzyczny z „Z-Cars”. Tradycja rozpoczęła się w latach 60. i przetrwała kolejne zmiany trenerów, właścicieli oraz stadionu.

Pieśń „If You Know Your History” odwołuje się do sukcesów, zawodników i tożsamości klubu. „Spirit of the Blues” stało się natomiast popularnym symbolem jedności kibiców, szczególnie podczas trudnych sezonów.

Derby Merseyside mają rodzinny charakter w tym sensie, że sympatycy Evertonu i Liverpoolu często pochodzą z tych samych rodzin. Nie oznacza to braku intensywnej rywalizacji sportowej.

Everton Fan Advisory Board prowadzi konsultacje z kierownictwem w sprawach strategicznych, stadionowych i dotyczących kibiców. Organ ma charakter doradczy i nie posiada kontroli korporacyjnej.

Everton in the Community prowadzi programy społeczne od 1988 roku. Działalność obejmuje edukację, zatrudnienie, zdrowie, niepełnosprawność, sport, wsparcie rodzin oraz zdrowie psychiczne.

The People’s Place jest centrum dobrostanu psychicznego działającym w sąsiedztwie Goodison Park. Projekt pokazuje, że obecność klubu w dzielnicy ma pozostać istotna również po wyprowadzce męskiej pierwszej drużyny.

Goodison Park stało się stałym domem Everton Women. Decyzja pozwoliła zachować stadion jako czynny obiekt piłkarski i stworzyć kobiecej drużynie własne, rozpoznawalne miejsce.

Rywalizacje i derby

Największym rywalem Evertonu jest Liverpool Football Club. Spotkania obu zespołów są określane jako derby Merseyside.

Geneza rywalizacji jest bezpośrednio związana z historią stadionu. Everton opuścił Anfield w 1892 roku po sporze z Johnem Houldingiem, który następnie utworzył Liverpool FC.

Pierwszy ligowy mecz derbowy odbył się w październiku 1894 roku. Everton wygrał na Goodison Park 3:0.

Kluby reprezentują to samo miasto, a ich stadiony przez ponad sto lat znajdowały się po przeciwnych stronach Stanley Park. Bliskość geograficzna wzmacniała lokalne znaczenie każdego spotkania.

Derby bywały określane jako friendly derby, ponieważ kibice obu drużyn często siedzieli obok siebie, a podziały przebiegały wewnątrz rodzin. Współczesne spotkania są jednak intensywne i należą do najbardziej karanych kartkami par w historii Premier League.

Szczególne znaczenie miały finały FA Cup w 1986 i 1989 roku. Everton przegrał oba z Liverpoolem.

W 1984 roku kluby spotkały się również w finale Pucharu Ligi. Pierwszy mecz zakończył się bezbramkowym remisem, a Liverpool wygrał powtórkę 1:0.

W historii derbów ważne były także zwycięstwa Evertonu podczas walki o utrzymanie i europejskie miejsca. Każda zmiana stadionu dodaje rywalizacji nowy kontekst, ale jej podstawą pozostaje wspólna historia miasta.

Rywalizacje z Manchesterem United, Manchesterem City i Leeds United nabierały znaczenia w poszczególnych epokach sportowych. Nie mają jednak tak trwałego lokalnego charakteru jak derby z Liverpoolem.

Organizacja i model funkcjonowania

Na dzień 2 lipca 2026 roku działalność klubu prowadzi Everton Football Club Company Limited, prywatna spółka z ograniczoną odpowiedzialnością przez udziały.

Roundhouse Capital Holdings Limited posiada około 98,8 procent akcji. Podmiot należy do The Friedkin Group, międzynarodowej grupy inwestycyjnej kierowanej przez Dana Friedkina.

Przejęcie zakończono 19 grudnia 2024 roku. Transakcja otrzymała zgody Premier League, Football Association, Women’s Professional Leagues Limited oraz Financial Conduct Authority.

Executive Chairman jest Marc Watts. Funkcję Chief Executive Officer od 1 czerwca 2025 roku pełni Angus Kinnear.

David Moyes odpowiada za pierwszą drużynę mężczyzn. Struktura sportowa obejmuje również rekrutację, analizę danych, medycynę, przygotowanie fizyczne, akademię oraz zarządzanie wypożyczeniami.

Model przychodów opiera się na prawach medialnych Premier League, działalności meczowej, sponsoringu, sprzedaży produktów, hospitality, imprezach pozasportowych i transferach zawodników.

Hill Dickinson Stadium ma zwiększać przychody dnia meczowego oraz liczbę wydarzeń organizowanych poza kalendarzem ligowym. Większa pojemność i rozbudowana oferta premium stanowią istotną część planu finansowego nowych właścicieli.

W roku finansowym zakończonym w czerwcu 2025 roku klub wykazał rekordowy obrót 196,7 miliona funtów oraz stratę po opodatkowaniu wynoszącą 8,6 miliona funtów.

Na wynik wpłynęła księgowa sprzedaż części aktywów w ramach reorganizacji struktury grupy, dlatego poprawy nie należy interpretować wyłącznie jako efekt bieżącej działalności operacyjnej.

Akademia działa w Finch Farm i obejmuje zespoły od najmłodszych kategorii do drużyny do lat 21. Everton ma długą historię wprowadzania wychowanków, ale ich udział w pierwszej drużynie zależy od jakości rocznika i sytuacji sportowej.

Everton Women funkcjonuje jako część klubowej struktury i od sezonu 2025/2026 rozgrywa mecze domowe na Goodison Park. Drużyna należy do organizacji tworzących najwyższy poziom kobiecej piłki w Anglii.

Everton in the Community jest odrębną organizacją charytatywną powiązaną z klubem. Jej zarząd i finanse są oddzielone od codziennej działalności pierwszej drużyny.

Fan Advisory Board zapewnia formalny kanał konsultacji z kibicami. Nie posiada jednak akcji ani prawa blokowania decyzji podejmowanych przez właściciela i zarząd.

Obecna sytuacja klubu

Everton przygotowuje się do sezonu 2026/2027 jako klub Premier League. Poprzednie rozgrywki zakończył na trzynastym miejscu z 49 punktami.

Bilans obejmował 13 zwycięstw, 10 remisów i 15 porażek. Drużyna zdobyła 47 bramek i straciła 50.

Był to pierwszy pełny sezon pierwszej drużyny mężczyzn na Hill Dickinson Stadium. Przeprowadzka zwiększyła liczbę widzów oraz możliwości komercyjne, ale wymagała dostosowania organizacji dnia meczowego i budowania nowej kultury stadionowej.

W krajowych pucharach Everton nie osiągnął przełomu. Z FA Cup odpadł po serii rzutów karnych przeciwko Sunderlandowi, a Puchar Ligi również zakończył przed decydującymi rundami.

David Moyes pozostaje głównym trenerem. Jego kontrakt zawarty w styczniu 2025 roku obowiązuje do końca sezonu 2026/2027.

Podstawowym celem sportowym jest odejście od regularnej walki o utrzymanie i zbudowanie zespołu zdolnego kończyć sezon w górnej połowie tabeli. Trzynaste miejsce było stabilniejsze niż wyniki z okresu największego kryzysu, ale pozostaje poniżej historycznych ambicji klubu.

Kadra wymaga zwiększenia jakości ofensywnej, większej liczby zawodników tworzących sytuacje oraz przygotowania następców dla doświadczonych liderów. Rekrutacja musi jednocześnie mieścić się w ograniczeniach nowych zasad finansowych.

Executive Chairman Marc Watts i CEO Angus Kinnear odpowiadają za rozwój przychodów, organizację stadionu i wdrażanie strategii The Friedkin Group. Nowa struktura ma być mniej zależna od jednej osoby podejmującej wszystkie decyzje sportowe.

Najnowsze rachunki pokazały znaczną poprawę wyniku netto, ale część efektu wynikała z reorganizacji aktywów. Stabilność wymaga więc regularnych przychodów operacyjnych, kontroli wynagrodzeń i racjonalnej polityki transferowej.

Everton rozpocznie sezon 2026/2027 domowym spotkaniem z Crystal Palace 22 sierpnia 2026 roku. Brak udziału w europejskich pucharach pozwala skoncentrować się na lidze oraz rozgrywkach krajowych.